• Haraldarb˙­. Skjalasafn Sveinbj÷rns Karls ┴rnasonar, nr. E-53 sem var­veitt er ß Borgarskjalasafni ReykjavÝkur.
  • Ljˇsmyndir af ˙tstillingum Ý Haraldarb˙­. Skjalasafn Sveinbj÷rns Karls ┴rnasonar, nr. E-53 sem var­veitt er ß Borgarskjalasafni ReykjavÝkur.
  • Ljˇsmyndir af ˙tstillingum Ý Haraldarb˙­. Skjalasafn Sveinbj÷rns Karls ┴rnasonar, nr. E-53 sem var­veitt er ß Borgarskjalasafni ReykjavÝkur.
  • Ljˇsmyndir af ˙tstillingum Ý Haraldarb˙­. Skjalasafn Sveinbj÷rns Karls ┴rnasonar, nr. E-53 sem var­veitt er ß Borgarskjalasafni ReykjavÝkur.
  • Ljˇsmyndir af ˙tstillingum Ý Haraldarb˙­. Skjalasafn Sveinbj÷rns Karls ┴rnasonar, nr. E-53 sem var­veitt er ß Borgarskjalasafni ReykjavÝkur.

Haraldarb˙­ var stofnu­ ßri­ 1915 og starfa­i ˇsliti­ til ßrsins 1960. H˙n ■ˇtti ein glŠsilegasta verslun borgarinnar. Verslunin var deildarskipt og me­ miki­ v÷ru˙rval. ═ herradeild hennar fengust karlmannaf÷t, buxur, drengjaf÷t, frakkar, hattar og fleira og Ý d÷mudeild me­al annars kvenkßpur, kjˇlar og pils. ═ kvendeildinni Skemmunni voru ß bo­stˇlum kvenundirf÷t, peysur og sokkar og řmislegt smßlegt eins og snyrtiv÷rur. Ůß voru seldar ba­mullarv÷rur, kjˇlaefni og ÷nnur efni Ý str÷ngum, me­al annars gardÝnuefni. Gˇlfteppi og sŠngurfatna­ur fengust Ý einni deildinni.

═ uppvexti mÝnum heyr­i Úg oft rŠtt um Haraldarb˙­ og var lřsingin oft heillandi. Heimur sem Úg nß­i ekki a­ sjß en gat sÚ­ fyrir mÚr Ý huganum. Vi­ undirb˙ning sřningar ß Borgarskjalasafni opna­i Úg ÷skju og skyndilega sß Úg ljˇsmyndir af verslun sem var jafnvel glŠsilegri en Úg haf­i Ýmynda­ mÚr af frßs÷gnunum Ý Šsku. Ůetta var­ til ■ess a­ Úg slˇ ß ■rß­inn til tveggja kvenna og spur­i ■Šr um minningar ■eirra af Haraldarb˙­.

╔g rŠddi vi­ tvŠr konur komnar yfir sj÷tugt um verslunina og ur­u dreymnar ß svipinn ■egar ■Šr rifju­u upp minningar sÝnar af versluninni.

„Me­ Haraldarb˙­, Úg var send ■anga­, a­ kaupa. ╔g man a­ Úg stˇ­ ■arna fyrir utan, a­ reyna a­ nß Ý sokka, ■a­ var b˙i­ a­ auglřsa ■a­. Ůß stˇ­ ma­ur Ý r÷­. Ůetta voru bˇmullarsokkar sem strax fˇru Ý sundur. Anna­ fÚkkst n˙ ekki. Ůetta var rÚtt eftir strÝ­. Ůetta var lÝklega 1948-49,“ segir Gu­r˙n og heldur ßfram.

„Verslunin var ekki stˇr. Fyrir mi­ju, ■ar var stˇrt afgrei­slubor­. Ůa­ var nßtt˙rulega kona sem var a­ afgrei­a; margar konur a­ afgrei­a. Afgrei­slukonurnar voru allar Ý heimasaumu­um kjˇlum Svo fannst mÚr alveg frßbŠrt ■egar Úg var krakki a­ ■a­ var r÷r, beint fyrir aftan konuna sem var a­ afgrei­a. ╔g man ekki eftir neinni b˙­ sem haf­i ■etta svona nema Haraldarb˙­. Ůa­ var loftr÷r, sem mÚr fannst algj÷r snilld. Konan skrifa­i nˇtu og ma­ur lÚt hana hafa peninga. Ůetta var svona hˇlkur, svona 5 cm ß breidd. Ef ma­ur var me­ se­il e­a t˙kalla e­a eitthva­, ■ß var ■a­ sett inn Ý og nˇtan. ┴ nˇtuna var skrifa­ hva­ ma­ur var a­ kaupa. Nˇtunni var stungi­ inn Ý og peningunum og svo řtti h˙n sveif ni­ur og ■ß heyr­i ma­ur hvernig ■etta skralla­ist upp r÷ri­. Ůetta fˇr upp ß a­ra hŠ­ Ý hylkinu. Hylki­ var svona aflangt. Ůa­ var op ß ■vÝ og svo lok sett fyrir. ╔g held a­ ■etta hafi veri­ ˙r kopar e­a einhverju fÝnerÝi. Svo var kassadama upp sem tˇk nˇtuna og setti afganginn Ý ■etta og svo kom ■etta ni­ur.“

MargrÚt tekur vi­ og lřsir versluninni:

„Ůetta var ein af betri b˙­unum Ý bŠnum ■egar Úg var krakki. Ůa­ fÚkkst ■arna tvinni, efni og einhver fatna­ur. Ůa­ voru bŠ­i herra og d÷mudeild. Fyrir d÷mur var mj÷g miki­ af efnum, ■vÝ fˇlk sauma­i svo miki­ svo miki­ sjßlft. ╔g held a­ karlmenn hafi geta­ lßti­ taka mßl af sÚr og sauma ß sig f÷t.

Ůß voru fÝnar og vanda­ar b˙­ir Ý mi­bŠnum, Ůa­ var Edinborg, Brandsverslun, og svona ■essa b˙­ir. Jacobsen Ý AusturstrŠti. Haraldarb˙­ var virt verslun og ekki dřrari en a­rar.“

═ skjalasafni Sveinbj÷rns Karls ┴rnasonar, nr. E-53 eru var­veitt skj÷l um Haraldarb˙­, me­al annars ■Šr ljˇsmyndir af versluninni sem hÚr birtast. Skjalasafni­ er var­veitt ß Borgarskjalasafni ReykjavÝkur og ■a­ var dˇttir Sveinbj÷rns sem fŠr­i safninu ■a­ til var­veislu.

Minningar eru mikilvŠgar en ■a­ er einnig mikilvŠgt a­ var­veita skj÷l sem sty­ja vi­ ■Šr. Borgarskjalasafn tekur gjarnan vi­ skj÷lum verslana Ý ReykjavÝk en ■a­ geta veri­ til dŠmis v÷rulistar, brÚf, pantanir, ljˇsmyndir, bˇkhald, bŠklingar og fleira. Safni­ vill hefur einnig ßhuga ß a­ fß a­ skanna ljˇsmyndir af verslunum Ý ReykjavÝk, sem eru Ý einkaeigu.

H÷fundur: Svanhildur Bogadˇttir.

Heimildir og nßnari upplřsingar:
  1. Tv÷ vi­t÷l vi­ ˇnafngreindar eldri konur uppaldar Ý ReykjavÝk. N÷fnum breytt.
  2. Freyja Jˇnsdˇttir, grein Ý Morgunbla­inu um AusturstrŠti 22, 1. AprÝl 2003, sˇtt af http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=722787.
  3. Linda Bj÷rk Ëlafsdˇttir. 2009. „LÝtill gluggi til heimsins. ┴grip af s÷gu Haraldarb˙­ar Ý ReykjavÝk 1915-1960“. Ritger­ til B.A. prˇfs Ý sagnfrŠ­i vi­ Hßskˇla ═slands. Ë˙tgefin. Sˇtt af http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=722787.
  4. Skrß yfir einkaskjalasafn Sveinbjarnar Karls ┴rnasonar, nr. 53. Borgarskjalasafn ReykjavÝkur. Sˇtt af http://www.borgarskjalasafn.is/Portaldata/21/Resources/borgarskjalasafn/skjalaskra/einstaklingar/Sveinbjorn_Karl_Arnason_(53).pdf.

NorrŠni skjaladagurinn 12. nˇvember 2011